مغی دلمرده در آتشگهی خاموش

# زندگي سُر خورد

بي‏هوا خورده بود، از پشت ِ سر. هم‏آن‏روز ضربه را پذيرفته بود، نه‏خواسته بود که از واقعيت فرار کند و هم‏اين پافشاري زخم‏اش را عميق‏تر کرده بود. در روزهاي بعد؛ سعي کرده بود ضربه را در خود هضم کند تا بتواند دوباره روي پاهاي‏اش به‏ايستد. سخت است براي مردي تنها در گوشهء يک آپارتمان، ميان ِ آدم‏هايي که نه حرف‏ات را مي‏فهمند، نه درد ات را، آن‏سر ِ دنيا.. اين‏قدر سخت که وقتي براي هواخوري از آپارتمان‏اش بيرون آمده بود، زده بود به سرش. طاقت‏اش تمام شده بود و بدون ِ برنامهء قبلي که بليت‏ها را هم‏آهنگ کرده باشد، بدون ِ اين‏که به کسي خبر داده باشد، بدون ِ اين‏که مرخصي گرفته باشد، بدون ِ هيچ طرح و نقشه و برنامه‏ء ديگري، سريع‏ترين راه بازگشت را با قريب‏الوقوع‏ترين پروازها پيدا کرده بود. بعضي‏ها «بد» زخم مي‏خورند..
وسائل برقي را خاموش کرده بود؟! در ِ خانه را درست بسته بود؟! به هم‏سايه‏اي براي آب دادن گلدان‏ها سفارش کرده بود؟! اصلن هم‏چو درخواستي آن‏جا محلي از اعراب داشته؟! مگر حالا فرقي هم مي‏کند؟! حالا ديگر توي افکار ما؛ آن‏جا سرزميني‏ست که آدم‏هاي تنهايي از جنس ِ ما تنهاتر مي‏شوند و زخم‏هاي بد مي‏خورند، زخم‏هاي عميق..
چمداني هم‏راه نه‏داشت، با دست ِ خالي سوار هواپيما شده بود. عرض ِ اقيانوس را پيموده بود، از قاره‏اي به قارهء ديگر، از اين هواپيما به آن هواپيما.. ساعت‏هاي متمادي را در فرودگاه‏ها سپري کرده بود و از درد به خودش پيچيده بود. تنهايي‏اش را با دردي که هم‏راه‏اش بود پيوسته به‏دوش ‏کشيده و با خود بُرده بود.
دورتر از ديگر مسافران، بي‏حرف و نوميد، يک گوشه کز کرده بود. بعضي‏ها خيلي بد زخم مي‏خورند. هم از بد کسي مي‏خورند، هم محل ِ زخم جاي بدي است، بـد.. بـد...
براي‏ام تعريف کرد که؛ چند روز/ چه‏طور سعي کرده بود توان‏اش را دوباره بازيابد و به‏ايستد. سخت است دوباره بلند شدن و روي پا ايستادن. مردها اين‏طور مواقع، با هر هيبت و هر جثه، درست مثل چارپايان به وقت ِ تولد اند. مدام مي‏خواهند که از زمين جدا شوند و دوباره به‏ايستند. اما هربار محکم‏تر از بار قبل به زمين مي‏افتند و زخم ِ ديگري مي‏خورند. اگر آن‏جا مادري‏ست که هربار با «ليسيدن» تلاش‏هاي موجود نوپا را هم‏راهي مي‏کند و به تکاپويي دوباره تشويق‏اش مي‏کند، اين‏جا اما فريادرسي نيست.. 
[...]
آمده بود گريه مي‏کرد، مرد ِ گنده.. در را که به روي‏اش باز کردم، خودش رو پرت کرد توي بغل‏ام و زاروزار گريست. اين‏قدر برهنه شده بود. طوري که من باور نه‏کردم..
بعضي‏ها اين‏طور زخم مي‏خورند؛ خيلي خودشان را اذيت مي‏کنند. مدام با زخم بازي مي‏کنند و نمي‏گذارند منعقد يا کهنه شود.
يکي دو ساعت که گذشته بود زبان‏اش باز شده بود. حدس هم مي‏شد زد که داستان چي‏ست. اين دوتا دل‏دادهء هم بودند. و همهء ما پيش ازآن‏‏که مجال‏اش را داشته باشيم تا به دنيايي غير مردانه فکر کنيم، شاهدان ِ شاد ِ معاشقهء ايشان بوديم، سال‏ها پيش.. خداي بزرگ! کي فکرش را مي‏کرد؟!

# بازديدي دوباره از شهر؛ با نيت ِ خوب

دل‏داري نه‏داده‏ام و بلد نيستم. حتا براي رفيقي زخمي که به من پناه آورده. «دل‏داري»؛ اصلن روش مردانه‏اي هم نيست. هم‏آن‏طور که وقتي نوبت خودم رسيده از دل‏داري ديگران متنفر ام. اين‏را به لوطي هم گفتم؛
حقيقت اين‏ست که دل‏داري ِ آدمي که کارش «دل‏داري دادن» باشد، نمي‏تواند روح ِ زخمي مردي را تيمار کند. فکر مي‏کني چرا حرف ِ دکترهاي روان‏کاو براي آدم‏هايي مثل ِ ما ديگر اعتبار نه‏دارد؟! مايي که هروقت از سال را نگاه مي‏کردي، زيرزميني، دخمه‏اي پيدا کرده بوديم و يک گوشه کز کرده بوديم. ما آدم‏هاي منطقي نه‏بوده‏ايم و نيستيم. يک‏روز که خوب لباس پوشيده‏اي و بوي خوب مي‏دهي مي‏روي توي اتاق ِ انتظار ِ مطب ِ يک روان‏پزشک ِ سرشناس. قرار است که چيزهايي را بيرون بريزي و سبک‏تر به خانه برگردي. اتاق ِ انتظار ِ يک مطب روان‏پزشکي رفته‏اي؟! خيلي از اين طفل معصوم‏ها که کنار تو نشسته‏اند، آخرش با نظر پزشک يک‏راست مي‏روند زير برق. جريان برق را از ناحيهء سر وارد بدن‏شان مي‏کنند. پيش از اين‏کار رضايت‏نامهء محکمي از کس‏وکار طرف مي‏گيرند. توي اين رضايت‏نامه مسئوليت هر اتفاقي با خانوادهء طرف است. هر اتفاقي، از قبيل ِ «مرگ»، و يا پيش‏آمدهاي بدتر؛ مثلن از اين قبيل که حال ِ طفل معصوم بدتر بشود، بدتر و غيرقابل بازگشت. طفل ِ معصومي که ناخواسته و بي‏دفاع به اين دنيا آمده و فقط با ما «جور» نه‏بوده. حالا کي بايد تشخيص بدهد که او خوب نيست و ما خوب‏ايم؟! اصلن شايد ما خل باشيم!
دست بردار رفيق! گاهي پزشک‏ها هم  دوست دارند که از اتاق ِ عمل يا «شوک» بيرون بي‏آيند، ماسک ِ خود را با حالتي خسته‏کننده و يأس‏آور تا زير ِ گلو پائين بي‏آورند، و به کس‏وکار ِ آدم بگويند؛
"متأسف‏ام. ما هر کاري لازم بود کرديم، هر چه از دست‏مان برمي‏آمد،.. اما..؛ بي‏مار را از دست داديم.."
لعنتي‏ها..
من هم متأسف‏ام. کار ما هيچ‏وقت به شوک الکتريکي نمي‏کشد. ما ذاتن «ناجور» نيستيم. خوب لباس پوشيده‏ايم و بوي خوب مي‏دهيم. اين‏طور به نظر مي‏آئيم که اگر خودمان هم راضي باشيم، کس‏وکاري داريم که هيچ‏وقت فرم رضايت‏نامه‏اي را که آن‏‏ها مي‏خواهند پُر نه‏خواهند کرد. اهل ِ حرافي نيستيم و فقط به سوالي که مستقيم از ما پرسيده شود جواب مي‏دهيم. دکتر معمولن بعد از چند دقيقه هم‏صحبتي دست‏وپاي‏اش را جمع مي‏کند و مي‏فهمد با يکي از آن تکه‏گوشت‏هايي که هرروز ساعت‏ها در اتاق انتظار و بعد روي تخت ِ معاينه‏، و بعدها روي تخت ِ شوک ِ الکتريکي،‏ دست و پا بسته دراز مي‏کشند و تسليم ِ او مي‏شوند، روبه‏رو نيست. درمي‏يابد که زندگي در مورد ِ بي‏مارش تا هم‏اين اواخر مثل مردم عادي پيش مي‏رفته تا اين‏که يک اتفاق در زندگي‏اش افتاده. آن اتفاق؛ که نمي‏شود گفت: کاش نمي‏افتاد..
يک چيز را مي‏داني؟!؛ با ما درست صحبت مي‏کند! يعني من فکر مي‏کنم ميزان توجه و مهرباني دکتر با خوب بودن بويي که بي‏مار مي‏دهد رابطهء مستقيم دارد. بوي خوب ِ حاصل از يک ادوکلن گران‏قيمت هميشه گوش‏ها و چشم‏ها را تيز مي‏کند. سعي مي‏کند آن مغز ِ دانشگاه‏رفته‏اش را دوباره به‏کار بي‏اندازد و از واژه‏هايي درخور استفاده کند. ولي در نهايت سوتي مي‏دهد. آن‏جا که مي‏گويد؛ "شما بي‏مار نيستيد آقا، شما فقط مريض ِ کسي شده‏ايد، هم‏اين!"
آدم‏هايي مثل ِ ما براي دکترهاي روان‏کاو «کيس»هاي جالبي نيستند. بيش‏تر از اين‏که آن‏ها با ما تفريح کنند، ما هستيم که آن‏ها را بازي مي‏دهيم و خسته‏شان مي‏کنيم.
براي‏اش متأسف‏ام. که به‏جاي قبول ِ شکست، يک مشت قرص آرام‏بخش قوي تجويز مي‏کند. تجويز مي‏کند که؛ بيش‏تر به فکر خودت باشي، بيش‏تر به توانايي‏ها و «داشته‏هاي‏ات» توجه کني و نگاه‏ات را بعد از يک فقدان و محروميت و «از دست دادن» ِ ابدي، دائمن معطوف به دردي که داري و زخمي که خورده‏اي نه‏کني. هم‏آن نيمهء پُر ِ معروف ليوان را - که ما هيچ‏وقت نه‏دانستيم چي‏ا‏ست و کجاست - در نظر بگيري.. بعد بر اساس ِ هم‏اين تئوري‏هاي پوچ روش مشاوره را در پيش مي‏گيرد. ولي تو مي‏داني که او هيچ‏وقت موفق نمي‏شود. تو اصلن «نمي‏خواهي» که او موفق شود.
جلسات مشاوره هم هيچ کمکي نمي‏تواند بکند. چون براي تمام ِ حرف‏هاي‏اش جواب داري و جلوي‏اش گارد گرفته‏اي. چون به هيچ‏وجه دوست‏اش نمي‏داني. اصلن دل‏داري دادن ِ کسي که «کار»اش دل‏داري دادن باشد حال ِ ما را به‏هم مي‏زند؛ پيش از تو مريض ديگري را ويزيت کرده، بعد از تو هم مريض‏هاي ديگري را خواهد ديد. تازه لابه‏لاي مشاوره‏هاي‏اش حرفي را مي‏زند که نه‏بايد بزند. يعني خودش هم يک لحظه نمي‏فهمد که چي را دارد به کي مي‏گويد. مثلن زرتي مي‏گويد؛ " بايد فراموش کني، چرا به يک رابطهء تازه فکر نمي‏کني. باور کن بعدن خودت هم به حال ِ اين‏روزهاي‏ات خواهي خنديد.".. نه! نه‏بايد اين حرف را بزند..
آخرش منشي دکتر با کمک منشي‏هاي مطب‏هاي مجاور و مردمي که آن‏جا هستند بايد سر برسند و آن حرام‏زاده را از زير مشت و لگد ات بيرون بکشند. تو هم با لباس‏هايي که ديگر مرتب نيست و فقط  بوي خوب مي‏دهند برمي‏گردي توي دخمه‏ات و دوباره درها را مي‏بندي..
گوش کن؛ اگر يک‏روز گذرت به چون‏اين جايي افتاد، هرگز نزد ِ يک پزشک ِ خانم نرو. دليل‏اش را نه‏پُرس
..
به مرور، از پزشک‏ها و دل‏داري‏ها هم دور مي‏شويم..

# روسيه هنوز ضربه مي‏زند

پيش از هر چيز اما نفس بکش مرد. پيش از اين‏که چيزي از تو بخواهم، چيزي بگويم، نفس بکش. خوب‏است که هنوز حافظه ياري مي‏کند براي يادآوري دارايي‏هايي که در اين دنيا داريم. از سال‏ها پيش آغوش‏هايي مردانه ميان ِ خودمان تعبيه کرديم و ساختيم، براي يک ‏چون‏اين روزهايي. رفيق رفت و تاب خورد توي زندگي و برگشت. همهء ما که در آن جمع بوديم روزي برگشتيم تا ببينيم آن آغوش‏هاي مردانه هنوز سر ِ جاي خودشان هستند؟! يکي دوتايي بودند که «سنگ» شدند. اما باقي سر ِ جاي خودشان بودند، امن و محکم و گرم.. قدرتي ِ خدا، روزگار با اين‏همه بدرفتاري که کرد و بر ما سخت گرفت، اما حريف ِ اين آغوش‏ها نه‏شد. و ما مي‏دانيم که اين‏روزها «هر جايي» اين‏قدر محرم نيست که زخم‏ها و خستگي‏هاي‏ات را برداري و به‏اش پناه آوري..
چند روز اين‏جا ماند و هرروز چند بار، يک‏ديگر را در آغوش کشيديم و گريه کرديم. روزي ديگر، گريه‏اي نو.. چه خوب بود که هنوز اشکي پيش ِ ما بود. خشک‏سالي هم زورش به ما نه‏رسيد. کسي چه مي‏داند توي دل ِ ما چه خبر بود.. حتا خودش هم نمي‏دانست. اصلن در حالي نبود که بخواهد به اين فکر کند. يک‏سال ِ پيش جاي ما عوض شده بود. بعد از ماه‏ها تنهايي يک دفعه از اين خانه ترسيدم. حس کردم ديوارها دارند به‏سمت ِ من مي‏آيند. منظورم از هر چهار طرف است. اول فکر کردم بعد از چند ماه خيالاتي شده‏ام توي اين خانه. گفتم؛ " زده به سرت پسر! " اما بعد که استخوان‏هاي‏ام شروع به خُرد شدن کرد، فهميدم که حقيقت دارد. لوطي آن‏زمان هنوز توي هم‏اين شهر بود، هنوز نه‏رفته بود. پيش از اين‏که اولين دنده‏ از قفسهء سينه‏ام بشکند و قلب‏ام را پاره کند، شال ‏و کلاه کردم و نيمه‏هاي شب زدم بيرون. رفتم به سراغ‏اش. تمام ِ راه را دويدم. وقتي رسيدم جلوي خانه‏اش، سينه‏ام مي‏سوخت. حس کردم به تعداد تمام سيگارهاي آن خانه ريه‏هاي‏ام ترک برداشته. با اين‏حال هنوز دير نه‏شده بود. در را که به روي‏ام باز کرد از چهره‏ام همه چيز را خواند. به روي‏ام نه‏آورد که چند ماه جواب تلفن‏هاي‏اش را نه‏داده‏ام، در ِ خانه را باز نه‏کرده‏ام. فقط محکم بغل‏ام کرد. هم‏اين. هم‏اين که سخت به‏اش نياز داشتم..

آه! خدا! چه‏قدر گريه؟!...؛
يک چيز با مزه که در نوبت ِ او اتفاق افتاد؛ يک خبري را جايي خوانده بود که من نه‏ديده بودم. روزهاي آخر که اين‏جا بود، مدام مثل ِ يک لطيفه تعريف مي‏کرد و مي‏خنديد. مي‏گفت؛ " به‏تازگي در روسيه زني که شوهر داشته در يک سايت هم‏سريابي ثبت‏نام مي‏کند. بعد مرد اه متوجه شده و هم‏سرش رو کشته! " من صحت خبر را پي‏گيري کردم، حقيقت داشت، و تکان خوردم. اين‏ حادثه را با جزئيات کامل‏اش هرروز تعريف مي‏کرد. و بلافاصله اضافه مي‏کرد؛ روس‏ها قبلن چيزي داشتند به‏نام ِ «اولتيماتوم»، ولي حالا ديگر خيلي غيرقابل پيش‏بيني شده‏اند.. آن‏قدر اين‏را تعريف کرد و به بازي خوردن مرد ِ روس خنديد که براي من هم خنده‏دار آمد.
روز آخري که داشت مي‏رفت، به‏نظر حال‏اش به‏تر بود. حتمن به‏تر بود که مي‏گذاشتم برود. بعد از خداحافظي برگشت در آستانهء در ايستاد. يک مقدار لب‏اش را گزيد. انگار حرفي را مي‏خواهد بزند که دارد سبک - سنگين مي‏کند. گفت؛ " اون مرد روسي رو که به‏ات گفتم يادت اه؟ زبون‏ام لال داداش، اگر براي تو يک هم‏چو اتفاقي مي‏افتاد، چه کار مي‏کردي؟.."
بعد خيلي مظلومانه توي چشم‏هاي‏ام خيره شد. آه که چهره‏اش منظرهء دردناک ِ مردي بود، که گويي ريخته‏اند سرش و تا پاي مرگ کتک زده‏اند. چهره‏اي که مي‏شد آدرس‏هاي زيادي از راه‏زنان را درش پيدا کرد و يک‏به‏يک از هواپيمايي به هواپيماي ديگر، قاره به قاره سراغ‏شان رفت. در آن‏لحظه شايد در تمام ِ دنيا فقط او بود که مي‏توانست يک چون‏اين حرفي را به من بزند، يک چون‏اين پرسش تکان‏دهنده‏اي، و انتظار هم داشته باشد که جواب ِ کلامي بگيرد. و تو چه مي‏داني که من «بايد» به اين سوال جواب مي‏دادم، به‏خاطر رفيقي که تمام کرهء زمين را درنورديده بود تا جواب ِ اين سوال را وقتي توي چشم‏هاي‏ام زُل زده، پيدا کند.
تصوراتي کردم، زور خودمان را با زور ِ روسپيان سنجيدم. گفتم؛ "اين اتفاق براي ما نه‏افتاده"
خنديد؛ " هممم! براي ما اتفاق نه‏افتاده. فقط سوال کردم. يک فرض ِ احمقانه.. ول‏اش کن "
برگشت که برود. نگه‏اش داشتم؛ " اين‏ها شانسي براي نزديک شدن به ما نه‏دارند. بد به دل راه دادي. خدا آن‏روز را نه‏آورده. ولي اگر من بودم، اگر من بودم داداش، به تو مي‏گويم؛ جوري خودم را گم‏وگور مي‏کردم که تا آخر دنيا دست‏اش به من نه‏رسد. نه براي متأسف شدن، نه توضيح دادن، نه هيچ‏چيز ديگر.."
سرش را انداخت پائين. زير لب چيزي گفت. يک چيزي مثل ِ اين؛ "بي‏رحمي اه.. باز بي‏رحمي اه..."
و رفت. ما قبلن خداحافظي کرده بوديم.

***

از آن‏روز هيچ‏کس رفيق را نه‏ديده. حرفي به‏اش زده‏ام؛ رفته، گم شده..
هم‏اين شب‏ها به دل‏ام افتاده که دل‏اش خيلي تنگ شده. اين‏طور مواقع از ما برمي‏آيد که شال و کلاه کنيم و نيمه‏هاي شب خودمان را به در خانهء يک‏ديگر برسانيم. چشم‏ام به در است که بي‏آيد پي ِ يک آغوش مردانه. حتمن گذرش اين ‏طرف‏ها مي‏اُفتد. بايد بي‏آيد... يا خدا